Aux armes, citoyens!

Bon, dat bastaardnederlands viel nog mee. Integendeel zelfs, de bemiddelaarster sprak perfect Algemeen Nederlands, ere wie ere toekomt. Maar voor de rest heeft die verzoeningskamer al mijn gevreesde clichés bevestigd. Zoals dat het niet voor niets is dat het net de Rechtvaardige Rechters zijn die verdwenen zijn tijdens het interbellum in de Sint-Baafskathedraal in Gent. Dat recht en rechtvaardigheid twee verschillende dingen zijn die in dit land niet langer samen gaan. Dat Vrouwe Justitia hier niet alleen blind is, maar ook niet langer in staat is om de weegschaal recht te houden.

Eerst was er de procureur van Leuven die na meer dan een jaar een vraag tot vervolging wegens diefstal nota bene komende van de politie zelf verticaal klasseerde ‘bij gebrek aan een expert’. Maar de rechters zelf gebaren ook van krommenaas. Zij vinden van zichzelf dat ze goed bezig zijn en plaatsen zich hoog en droog boven al dat onder hen krioelend en bakkeleiend gepeupel. Zo is dat Justitiepaleis in Brussel met de gekroonde koepel boven op de oude Galgenberg van binnen al even indrukwekkend als van buiten. Het is gemaakt voor reuzen. Wij, het volk, zijn eigenlijk lilliputters en moeten ons klein en onbenullig voelen. Met ontzag moeten we opkijken naar de massieve koepel op 90 meter hoogte of het marmeren plafond dat op 40 meter hangt in de salle des pas perdus, daar waar de toekomstige veroordeelden wanhopig en verloren wachten op het strenge verdict. Of zo gaat toch de mythevorming rond die machtige justitie.

Want bovenal werd mijn grootste vrees volledig bevestigd. Slachtoffers van misdrijven worden in dit land door het gerecht zelf onder druk gezet om nog meer toegevingen te doen dan de talloze die ze al in de loop van de ellenlange procedure hebben moeten ondergaan. Met het dreigement dat een beroep nog eens vele jaren extra zal duren, worden ze zachtjes maar toch dwingend gepushed om een verzoeningsvoorstel van de tegenpartij te aanvaarden dat nog lager uitvalt dan wat er tot nu toe al vastgesteld is geweest door die meer dan vijftig jaar achteroplopende justitie-experten bij het opmaken van de schade. Een totaal absurde situatie op zich. Want het volstaat voor zij die wan- en misdaden begaan om achteraf in beroep te gaan om deze paradoxale steun van het gerecht zelf te verkrijgen. Natuurlijk dat dat Hof van Beroep verzuipt in de beroepen. Ik vermoed dat alle tegenpartijen tegenwoordig systematisch in beroep gaan.

Ik kan niet verder ingaan op de details van het voorstel en ook niet de inhoud van de gevoerde gesprekken want er werd ons gevraagd om de confidentialeit van de gesprekken te garanderen. Ik zal dat dan ook respecteren. Maar, in de praktijk, is dit hetgeen wat er gebeurt: slachtoffers worden afgedreigd om een nog slechter voorstel als minnelijke schikking te aanvaarden want het gerecht zelf is niet in staat zijn werk binnen een redelijke termijn uit te voeren. Als je het niet doet, ga je, in het begin van de vergadering, nog eens vier jaar extra, op het einde al zes jaar, want die duur neemt vreemd genoeg magisch toe naarmate de meeting vordert, moeten wachten op een zitting en dus een uitspraak. Bovendien bestaat er zoiets als een procesrisico wordt er gezegd. Vrij vertaald: elk proces dat je voert, kan je verliezen. Alsof slachtoffers dat niet beseffen en nonchalant al dat geld, al die tijd, al die energie investeren in een proces.

Dus, daar zit je dan, jezelf verongelijkt en opnieuw in de steek gelaten door vadertje staat voelend. Terwijl jij niet diegene bent die in beroep gegaan is, wordt jij plots diegene die extra kosten veroorzaakt, die moeilijk doet, die maar niet begrijpt dat het genoeg geweest is. De rollen draaien zich voor de zoveelste keer om. En deze keer met de volle medewerking van het gerecht. Het zijn de slachtoffers die de daders zijn. Het zijn de slachtoffers die moeilijk doen. Die te veel eisen en te hoge verwachtingen hebben. Die te weinig empathie hebben met die arme brutale daders.

Wel, beste justitie, en dames en heren politici, want jullie zijn hier voor mij als burger ondanks de scheiding der machten allen medeverantwoordelijk, ik denk dat jullie gewoon geen flauw benul meer hebben van wat wij verwachten. Nochtans is het simpel. Wij, de burgers, verwachten dat er recht geschiedt en als jullie daar niet voor kunnen zorgen, zullen op lange termijn de gevolgen voor jullie zijn. Maak jullie geen zorgen, zoals altijd zal ook dat weer ten koste van ons zijn. Maar denk niet dat de mensen dit gaan blijven pikken. En wanneer dat gebeurt zullen jullie ook in de kosten mogen delen. Net zoals in 1789. Want de zittende macht beseft nog altijd niet dat zij er zijn voor en door de burgers. En niet andersom.

Wij hebben alvast besloten om niet in te gaan op het onbeminnelijke voorstel. Zij die rechten gestudeerd hebben zijn blijkbaar niet langer in staat te begrijpen waarom. Maar in tegenstelling tot de mensen van het gerecht zelf hechten wij nog wel belang aan gerechtigheid. Wij zijn lilliputters en naïef en kunnen op die manier nog wel vechten voor iets wat absoluut nodig is om onze samenleving in stand te houden: een weegschaal die in balans is.